از سبب سازيش من سوداييم * وز سبب سوزيش سوفسطاييم » « 1 » و نيز منقول است : « إنَّ قلبَ المؤمنِ وَسِعَ جلالَ اللَّه وعظمتَهُ » « 2 » . نقل و تأييد مصنف محقق - قدّس‌اللَّه عقله - در « مصباح » سى و دوم بيان فرموده‌اند كه أسماء الهيه و صور اسمائيه ، يعنى اعيان ثابته ، از ناحيهء فيض اقدس از غيب ثانى به مرتبهء واحديت تنزل نمودند ؛ و از آنجا كه هر عينى صورت و مظهر اسمى يا اسمائى مىباشد ، و حقيقت هر شىء نيز عبارت است از تعيّن آن شىء در علم حق ، ناچار هر عين ثابتى صورت قَدَرى آن كس است كه از ناحيهء تجلىِ اسمِ مناسب با حال و استعدادِ آن حقيقتْ وجود خارجى پيدا نمايد ؛ و علم حق در اين مرتبه ظاهر نمايد آنچه را كه در آن عينْ كامن بوده است . حضرت امام - رضوان اللَّه عليه - در بيانات خود به نحو تلخيص به اين مهم توجه نموده‌اند . و اين مسأله يكى از غوامض علم توحيد است ؛ و در روايات و آيات تصريحاً و تلويحاً ، و در مواردى تلميحاً ، از اين اصل الأصول مباحث « قَدَر » پرده برداشته شده و حقيقت آن در معرض شهود هشياران صومعهء ملكوتى قرار گرفته است : قال السيّد المحقّق الداماد ، رضىاللَّه عنه ، في القبسات : لقد صحّ بتواتر النقل المستفيض عن سيّد البرايا - صلى اللَّه عليه وآله - أنّه

--> ( 1 ) - مثنوى معنوي ، دفتر اول ، ص 28 ، بيت 548 . ( 2 ) - ر . ك : عوالي اللآلي ، ج 4 ، ص 7 ، حديث 7 ؛ المحجّة البيضاء ، ج 5 ، ص 26 ؛ جامع الأسرار ومنبع الأنوار ، ص 557 .